SATYROS Manastırı adlı bir ANTİK SİTE burası.İtalyan bir kazı ekibinin incelemeleri ile yol alan süreçte, 2000li yılların başlarından bu yana burada bilimsel kazı yapılıyor.Çok ilginç,oldukça görkemli kalıntılar.

 1995 yılından bu yana Türkiye'de arkeolojik araştırmalar yapan Alessandra Ricci, İstanbul Küçükyalı'daki çalışmaları iki yıl içinde tamamlamayı planladıklarını belirtiyor. 2010 Avrupa Kültür Başkenti Projesi'ne de katkıda bulunacağı düşünülen Küçükyalı Arkeoloji Parkı açıldığında Türkiye ilk arkeoloji parkına kavuşmuş olacak. Ricci çalışmalarını Yeni Aktüel'e anlattı.

Çalışma alanı olarak neden Küçükyalı'yı tercih ettiniz?

Türkiye'yi seven ve destek veren bir kişiyim. Bizantolog'um. Bizans'ın merkezi İstanbul. Bu nedenle Türkiye'ye geldim. Daha önce Trakya bölgesinde Newcastle Üniversitesi ile Anastasio'nun uzun surlarında yüzey araştırması yaptım. Sonra Anadolu yakasına geçtim. Çünkü Prof. Semavi Eyice'nin çalışmalarında, Küçükyalı'da İslami etkiler taşıyan bir saray olduğunu okumuştum.

- Daha önce basında Küçükyalı'da bir sarnıç ve bir manastır kalıntıları bulduğunuza dair haberler yeralmıştı
Burada bir manastır olduğunu söyleyen ilk kişi ben değilim. 120 sene önce bu bölgede araştırma yapan bir Alman ekip, bir sarnıç planı çıkarmıştı. 1959 yılında Prof. Eyice buranın Bryas Sarayı olduğunu açıkladığında üstteki yapı ve kalıntılar çok belirgin değildi. 1995'te yüzey araştırmasına başladığımızda beklediğimden farklı şeylerle karşılaştım. Doğuya bakan üç apsis ve ortada bir kubbe vardı. Bütün Bizans kiliseleri doğuya bakar ve kubbelidir. Yüzey araştırması sonucunda kilise planını ortaya çıkardık; daha önceden bilinmeyen ve duyurulmamış bir 9. yüzyıl kilisesi. Burası Satyros Manastırı olabilir. Bu manastırı yaptıran Patrik Ignatius. 866 zamanlarında Marmara tarafında modern bir manastır yapıyor. Bir dönem Prens Adaları'nda yaşıyor. O döneme ait yazılı kaynaklar, 877'de ölünce küçük bir gemiyle bu manastıra getirildiğini söylüyor. Bu kaynakları okudum. Kaynaklarda patrik için yapılan yer tarif ediliyordu; "Kilisenin apsisinin sağ tarafına yerleştirdik ve kapattık" deniyordu. Biz burada bu bölüme rastladık. Ve şunu öğrendik: Satyros Manastırı ile Bryas Sarayı çok yakın. Bryas Sarayı'na da ulaşabiliriz. Arkeolojinin güzelliği keşiftedir ve İstanbul'da yeni bir keşif geçmişle ilgili bilinçlenme ve geçmişi koruma konusunda hepimizi umutlandıran bir şeydir.
- Hangi bilgiler Bryas Sarayı'nın bu bölgeye yakın bir yerlerde olduğunu düşündürüyor?
Bryas Sarayı geniş bir arazi üstüne yapılmıştı. Patrik Ignatius küçük bir bölümü alıp üstüne manastır yaptırdı. Yaptığımız jeoradar ve jeoelektrik araştırmalar (7 bin 500 metreküp alana yayılan) sarayın çok yakınlarda, muhtemelen Bostancı civarında olduğunu söylüyor.
- Çalışmalar sırasında nasıl zorluklar yaşadınız?
Bilimsel araştırma yapabilmek için önce temizlenmesi gerekiyordu. Maltepe Belediyesi, Maltepe Kaymakamlığı, Maltepe Emniyet Müdürlüğü, Çınar Mahallesi Muhtarlığı, Çınar Camii Derneği ve Küçükyalı sakinlerinden çok sayıda kişi bütün çalışma sezonlarında cömert desteklerde bulundu. Sadece sarnıç bölümünden dört çöp kamyonu doldurduk. İstanbul son 30 yılda aldığı göçlerle bir metropol haline geldi. Buraya göç edenlerin İstanbul'un tarihiyle ilgili bilgisi yok. Ama bu çok doğal. Çünkü İstanbul'da yaşamak için çok zorlandılar. Onlar için yaşayacak bir ev, çocuklar için bir okul bulmak öncelikliydi. 1950'lerde İtalya'da da aynı şey oldu. Ekonomik patlama zamanıydı. Büyük şehirlerimizi kaybettik. Yeşil alanlar yok oldu, betonlaşma oldu. Öncelikle eğitim verilmeli. Bu anlayışla Küçükyalı'da önce mahallede yaşayanlarla iletişim kurduk. Muhtarla ve cami derneği ile birlikte çalıştık. Çünkü turistten önce Küçükyalı'da yaşayanların bu arkeoloji parkını sahiplenmesi gerekiyordu. Burası onların sahip olduğu tek yeşil alandı. Ancak burada önemli bir nokta var. Bu sadece Bizans eserleriyle ilgili bir durum değil. Genel bir kültürel sorun. İstanbul'da yaşayıp Boğaziçi'ni görmeyenler var. Bu şehirdeki kültürel mirasın algılanmasını sağlamak ve buna dair bilgiyi korumak için geniş bir diyalog kurmak gerekiyor. Geçmişi ile çevrelenmiş bu şehirde yaşayanları diyaloğa çekmemiz ve herkesin çevremizi kuşatanların farkına varmasını sağlamaya çalışmalıyız. "Geçmişimize saygı" ancak bu şekilde İstanbullular'ın hayatının ayrılmaz bir parçası haline gelecektir.
- Küçükyalı'daki çalışmalar hangi aşamada?
Korumak için şu an üstünü toprakla kapattık. Sarnıç için de kapılar koyduk. Maltepe Belediyesi, Çınar Mahalle Muhtarlığı ile iki ya da üç ayda bir temizlik yapıyor. İstanbul Arkeoloji Müzeleri Müdürlüğü ile Kültür Bakanlığı'na ortak bir başvuru yaptık. Gelecek yaz arkeolojik kazılara tekrar başlayacağımızı umuyorum. Çünkü şimdiye kadar temizlik ve yüzey araştırmaları yaptık. Daha yapılacak işler var.